|
آب و هوای استان کرمان
فلات
ایران سرزمین یخدانهای سنتی است .
یخدانهای ایران در مناطقی با تابستانهای بسیار گرم و زمستانهای
سرد –
با حداقل 20 روز یخبندان
–
ساخته می شده اند . سرزمین کر مان از این دو جهت ، محلی مناسب
برای احداث یخدانها بوده است . بنای یخدانها نشانه غنای معماری
در این قسمت از فلات ایران نیز هست .
شکل10-1 یخدان عباس آباد حاجی - رفسنجان
شکل11-1 رشته کوه بحر آسمان – ساردوئیه جیرفت
چه
عواملی در تنوع آب و هوایی استان کرمان موثرند ؟
تاکنون از
خود پرسیده اید که چرا در استان کرمان نمی توان صیفی جات را هم
زمان در جیرفت و بافت کشت کرد ؟
استان کرمان
بین عرض های حدود26 تا 32 درجه شمالی واقع شده است. لذا دمای هوا
در نواحی جنوبی آن بدلیل نزدیکی به مدار راس سرطان بیش تر از
نواحی شمالی آن است اما آن چه باعث ایجاد گسست در این روند می شود
وجود ارتفاعات وقرار گرفتن بیابان لوت در شرق استان است.به طوری که
کوه های لاله زار (با ارتفاع متوسط بیش از3500متر ازسطح دریا) کم
ترین تعداد روزهای آفتابی(190روز در سال) وپایین ترین دمای میانگین
روزانه(27درجه سانتی گراد) را در استان دارد. این در حالی است که
ده سیف در شهداد به دلیل ارتفاع کم( 353متر از سطح دریا) ومجاورت
با دشت لوت دارای بیش ترین تعداد روزهای آفتابی(360روز درسال) و
بیش ترین دمای میانگین روزانه در طول سال(50 درجه سانتی گراد) است.
بطور کلی عوامل موثر بر تنوع آب و هوای استان کرمان را می توان
علاوه بر عرض جغرافیایی ، اختلاف ارتفاع ، نوع توده هوا و وجود
پهنه خشک لوت در شرق استان دانست .
|
میانگین
دما |
تعداد
روزهای یخبندان |
میانگین
حداکثر دما |
میانگین
حداقل دما |
بارندگی
سالانه
میلیمتر |
ارتفاع |
نام
ایستکاه |
|
9/14 |
88 |
24 |
9/5 |
5/140 |
1754 |
کرمان |
|
23 |
9 |
29 |
17 |
9/54 |
1067 |
بم |
|
3/17 |
62 |
1/25 |
4/9 |
5/139 |
1739 |
سیرجان |
|
8/14 |
70 |
2/21 |
4/8 |
3/261 |
2280 |
بافت |
|
5/18 |
39 |
7/25 |
3/11 |
1/87 |
1605 |
رفسنجان |
|
1/15 |
90 |
5/23 |
8/6 |
6/161 |
1824 |
شهربابک |
|
25 |
2 |
8/32 |
1/17 |
3/180 |
601 |
جیرفت |
|
4/26 |
1 |
7/33 |
2/19 |
8/187 |
470 |
کهنوج |
|
2/18 |
62 |
5/26 |
9/9 |
9/73 |
1409 |
انار |
|
5/27 |
0 |
9/22 |
9/21 |
36 |
410 |
شهداد |
شکل12-1 جدول
ویژگیهای
اقلیمی در ایستگاههای هواشناسی منتخب استان کرمان |
بارش
میزان بارش هر منطقه به دلیل تاثیر مستقیم آن بر منابع آبی ارزش
زیادی دارد .
شکل13-1 نمودارمیانگین بارش و درجه
حرارت در ایستگاههای منتخب استان کرمان
شکل14-1 نمودار ارتباط میزان بارش با
ارتفاع در ایستگاههای منتخب استان کرمان
همان گونه که در
شکل 15- 1مشاهده
می کنید استان کرمان در فصول مختلف سال ازجهت های مختلف تحت تاثیر
توده های هوا قرار می گیرد.بعضی از این توده های هوا فعال تر
وموثرتر از بعضی دیگرهستند .
شکل15-1 نقشه چگونگی حرکت توده های هوا
به سوی کرمان
توده
های هوای موثر بر آب وهوای استان کرمان
توده
های هوایی که ایران ونیز استان کرمان را تحت تآثیر قرارمی
دهندبه دو نوع زمستانه وتابستانه تقسیم می شوند :
توده
های زمستانه :
الف)
توده پر فشار: این توده هوا عموما شامل توده هوای پر فشار
سیبری است که در استان کرمان موجب پایداری هوا،سرد شدن و
بوجود آمدن پدیده وارونگی دما وبه تبع آن آلودگی مناطق
صنعتی وشهری می شود .
ب) توده
هوا کم فشار غربی ومدیترانه ای :با نفوذ خود بیشتر در فصول
سرد سال موجب ایجادبارندگی در سطح استان می گردد.
ج) توده
هوای کم فشار سودانی: در صورت گسترش پیش از برخورد سیستم کم
فشار مدیترانه ای باعث بارندگی های شدیدخصوصا در محدوده جنوبی
می گردد بارندگی های سیل آسای ماههای آذر ودی 1371 در اثر این
عامل بوده است .
2-
توده هوای تابستانه:
الف)کم
فشار حرارتی نواحی مرکزی ایران :
موجب
بالا رفتن دما وجلوگیری ازبارش گشته وتنها در برخی نواحی
کوهستانی به صورت پراکنده ایجاد بارش می کند.
ب)
جریانهای موسمی (مانسون ):
ورود
این جریانها در اواخر بهارو تابستان در استان کرمان ،باعث
بروز بارندگی هایی در مناطق مختلف به ویژه ارتفاعات جنوبی می
گردد.
یکی از
عواملی که برتوده های هوای ورودی به استان تاثیر می گذارند ،
ارتفاعات مرکزی استان کرمان است که با توجه به جهت قرار گیری شان
موجب افزایش بارندگی می شوند.
آیا می
دانید که جبران کمبود منابع آبی استان ، مخصوصا سفره های زیر زمینی
آب ، به میزان بارش بستگی دارد ؟
میزان
بارش در استان کرمان :
کمبود
بارندگی و بالابودن میزان تبخیر ، استان کرمان را در ردیف استان
های خشک ایران قرار داده است ، متوسط بارندگی در استان کرمان 138
میلیمتر و متوسط تبخیر بالقوه آن در حدود 3050 میلیمتر در سال است
.
|
شکل16-1 جدول میانگین
بارندگی در چند ایستگاه باران سنجی استان
|
نام
ایستگاه |
بارش به
میلیمتر |
نام
ایستگاه |
بارش به
میلیمتر |
|
قریه
العرب بردسیر |
155 |
برج اکرم
بم |
41 |
|
عرب آباد
ماهان |
220 |
بلورد
سیرجان |
205 |
|
خنامان
رفسنجان |
180 |
بیاض
رفسنجان |
87 |
|
شعبجره
زرند |
94 |
لطف آباد
نوق |
101 |
|
سکنج
ماهان |
172 |
والی آباد
کرمان |
180 |
|
سیرچ
کرمان |
141 |
بی بی
حیات کرمان |
208 |
|
کمسرخ
شهربابک |
182 |
برفه
شهربابک |
165 |
|
رابر بافت |
335 |
بیدستان
خَبْر شهربابک |
140 |
|
راور |
75 |
باغ خوش
سیرجان |
186 |
|
دو ساری
جیرفت |
155 |
پاقلعه
شهربابک |
249 |
|
دستجرد
بردسیر |
182 |
پشته
شیران کرمان |
240 |
|
راویز
رفسنجان |
240 |
دهبکری بم |
325 |
|
یزدان
آباد زرند |
103 |
جمیل آباد
بافت |
160 |
|
دشتبرد
بافت |
90 |
چترود |
140 |
|
اسطور
سیرجان |
213 |
هیشین
جیرفت |
324 |
|
اسلام
آباد کهنوج |
145 |
جوزم
شهربابک |
222 |
|
گوغر بافت |
355 |
دریجان بم |
320 |
|
انجیرک بم |
128 |
خانوک
زرند |
215 |
|
شاهماران
ارزوئیه |
202 |
خاتون
آباد شهربابک |
180 |
|
استبرق
شهربابک |
154 |
دهسرد
بافت |
305 |
|
اکبرآبادزید آباد سیرجان |
164 |
چاه چغوک
سیرجان |
98 |
|
پاریز
سیرجان |
232 |
گلباف |
137 |
|
پامزاربردسیر |
115 |
کیسکان
بافت |
290 |
|
تاج آباد
بردسیر |
90 |
داوران
رفسنجان |
135 |
|
تیتوئیه
سیرجان |
174 |
زیارتگاه
ده سیف |
45 |
|
احتمال
وقوع یک سال مرطوب و خیلی مرطوب در استان کرمان چقدر است ؟
برای
یک دوره 30 ساله آب و هوایی در استان ، احتمال وقوع یک سال
مرطوب یاخیلی مرطوب 5/7 سال یکبار است .
بادها وتاثیرآن برزندگی ساکنان استان کرمان :
باد ها
در نواحی خشک نقش موثری چه در فرسایش وچه در ایجاد شرایط خاص
برای ساکنین استان کرمان دارند.وزش بادهای شدید خصوصا" در
مناطق جنوبی وشرقی استان در فصول مختلف موجب محدودیت شدید برای
زندگی ساکنین این نواحی می گردد . این بادها بویژه در مناطق بم
و نواحی مجاور آن ، که تحت تاثیر بادهای 120 روزی سیستان
هستند علاوه برایجاد شرایط بحرانی برای محیط زیست اشکال خاص
فرسایش را ایجادکرده است.
وقوع بادهای شدید همراه با شن های روان در مناطق مختلف استان در
فصول گرم بویژه در مناطق جنوبی وشرقی موجب تشدید دمای هوا وطاقت
فرسا تر شدن شرایط زندگی می گردد. جهت باد غالب در سطح استان کرمان
، جهت غربی بوده که درفصول مختلف ، تغییرات اندکی در این جهت ایجاد
می گردد.
شکل17-1
گلباد های ایستگاه هواشناسی کرمان
|
