گروه جغرافیای کرمان

جدول 1-8 جمعیت استان را در یک دوره 40 ساله نشان می دهد که به بیش از سه برابر افزایش یافته است

جدول 1-8 جدول جمعیت استان کرمان در یک دوره 40 ساله

در این دوره جمعیت استان کرمان نیز مانند دیگر استانهای کشور به موازات رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی به سمت الگوی زندگی اجتماعی تکامل یافته تری به پیش رفت و شیوه زندگی روستایی و عشایری به سمت شهر نشینی گرایش پیدا کرد بخشی ازجمعیت روستایی به دلیل رشد بالای جمعیت و کمبود امکانات در روستاهها به شهرها مهاجرت کردند و در نتیجه شمار جمعیت شهری ظرف مدت 20 سال بیش از 2 برابر شده است .

سال	جمعیت شهری	جمعیت روستایی و عشایری	کل استان
1365	698755	924203	1622958
1375	1060075	944253	2004328
1385	1552519	1099896	2652413

شکل 2-8 مقایسه جمعیت شهری - روستایی و غیر ساکن استان در سالهای85تا1365

در سرشماری سال 1385 از کل جمعیت استان(2652413) 1353885 نفر مرد و1298548 نفر زن بوده اند یعنی نسبت جنسی 104 است البته این نسبت برای اطفال کمتر از یک سال 105 و برای بزرگسالان 117 بدست آمده است

گروههای سنی	مردان	زنان	جمع
4-0	120105	114871	234976
9-5	119412	114235	233647
14-10	144701	137933	282634
19-15	180632	172517	353149
24-20	182291	173307	355598
29-25	134839	129129	263968
34-30	98989	94201	193190
39-35	82080	79282	161362
44-40	67326	67014	134340
49-45	59393	58244	117637
54-50	46307	45773	92080
59-55	29294	30621	59915
64-60	22166	22936	45102
69-65	20124	18845	38969
74-70	20202	17620	37822
79-75	12735	10370	23105
84-80	9266	7731	16997
85 به بالا	4005	3917	7922

شکل 5-8جدول جمعیت استان کرمان به تفکیک مرد و زن در سال 1385

طی ده ساله 85-1375 نرخ رشد طبیعی جمعیت در کشور 9/1 درصد و در استان 7/2 بوده است در سال 75 نرخ رشد جمعیت برای استان 13/2 بوده است که در ده سال گذشته حدود 71/0 درصد افزایش داشته است و این بیانگر مهاجر پذیر بودن استان مخصوصا در مناطق شهری و بالا بودن نرخ موالید استان خصوصا در نواحی روستایی است

در فاصله سالهای 85-1375 حدود 99000 نفر به استان وارد شده که 83/1 درصد مهاجرین کل کشور را تشکیل می دادند . اکثر مهاجرین خارجی افغانی هستند و مهاجرین داخلی بیشتر از استانهای سیستان و بلوچستان ، یزد، تهران ، خراسان ، هرمزگان ، اصفهان ، فارس و خوزستان می باشند

بیشتر مهاجرت ها به استان کرمان به علل کار در معادن ، تحصیل در دانشگاه ها ، فعالیت در زمینه های کشاورزی، صنایع و کار خانجات وجنبه های گوناگون باز سازی در بم می باشد. به خاطر وجود استعدادهای بالقوه در بخش های معدن، صنعت و همچنین سایر بخشهای اقتصادی و فرهنگی استان کرمان پیش بینی می شود که مهاجرتهای بیشتری به این استان صورت گیرد .

بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 پرجمعیت ترین شهرهای استان به ترتیب عبارتنداز:

1- کرمان ؛ با داشتن جاذبه های خدماتی ، فرهنگی ، صنعتی ، معدنی ، کشاورزی و گردشگری

2- رفسنجان ؛ با داشتن جاذبه های معدنی ، صنعتی ، فرهنگی ، کشاورزی و خدماتی

3- بم ؛با جاذبه های صنعتی وکشاورزی ، رشد فزاینده جمعیت این شهرستان به علت وجود کارگرانی است که پس از زلزله سال 1382 در زمینه های مختلف ساخت و ساز به این شهرستان آمده اند.

4- سیرجان ؛ با جاذبه های کشاورزی ، معدنی ، صنعتی ، خدماتی و ارتباطی

5- جیرفت ؛ با جاذبه های: کشاورزی ، فرهنگی ، دامداری و خدماتی

*ازدلایل کاهش جمعیت شهرستان های جیرفت و کهنوج در سر شماری 1385 تقسیم این دو شهرستان به شش شهرستان می باشد.

عملكرد نیروهاي دروني زمين وگسترش فعاليتهاي آتشفشاني وتوده هاي نفوذي سبب شكل گيري انواع معادن در سطح استان شده است . بطوری که استان کرمان مقام اول کشور را از لحاظ تعداد معادن به خود اختصاص داده است و بهشت زمين شناسان ومعدن کاران لقب گرفته است . مجتمع معادن مس و ذخایر حوضه زغالی استان و آهن استان از نظر استخراج و اشتغال زایی از فعال ترین معادن کشور محسوب می شوند.

1. معادن سنگ هاي تزئيني ،‌سنگ گچ ، آهك، مرمر در تمامي سطح استان ديده مي شوند .مثل سنگ مرمر راين كه از مرغوبترين سنگهای مرمردنياست

3. معادن مس : در سرچشمه رفسنجان ، ميدوك شهر بابك ، چهار گنبد سيرجان

4. معادن آهن: در گل گوهر سيرجان وجلال آباد زرند

5. كروميت: در اسفندقه جیرفت، کهنوج و کرمیت و کروم بافت

علاوه بر معادن ذکر شده ده ها معدن کوچک و بزرگ در هر گوشه وکنار استان وجود دارد.

مهمترین معادن استان کرمان

به دلیل پتانسیل بالای معدنی امکانات بالقوه زیادی برای ایجاد صنایع وابسته به محصولات معدنی در استان وجود دارد دارد که بعضی از این معادن از غنی ترین آنها در سطح کشور است . هم اکنون در این استان بیش از150 معدن شناخته شده است . شناخت منابع معدنی استان جهت استفاده مفید و موثر آنها و ایجاد و توسعه صنایع کوچک و بزرگ وابسته به آن میتواند نقش مهمی در برنامه ریزیهای صنعتی و عمرانی و نیز بهبود وضع اقتصادی استان داشته باشد .این منطقه از لحاظ زمین شناسی و ذخائر معدنی دارای موقعیت ویژه ای است و معادن فلزی از قبیل آهن مس سرب و روی دارای سابقه چند هزار ساله برای بهره برداری می باشند .

مجتمع مس سر چشمه:

مجتمع مس سرچشمه در 160 کیلومتری جنوب غرب کرمان و 50 کیلومتری جنوب رفسنجان قرار دارد. ارتفاع این ناحیه از سطح دریا به طور متوسط 2600 متر و بلندترین نقطه آن 3000 متر است. محصول آن مس و تولیدات جانبی آن طلا ، مولیبدن و نقره می باشد . کانسارهای سرچشمه متشکل از سنگ های چین خورده گسله، سنگ های رسوبی و مواد آتشفشانی اوایل دوره سوم است. بخش های تولیدی مجتمع مس سرچشمه عبارت از معدن، تغلیظ، ذوب، پالایشگاه و ریخته گری ها و لیچینگ است.
کانسار مس سرچشمه از نوع پرفیری است. این معدن یکی از بزرگترین معادن روباز جهان به شمار می رود و ذخیره آن، بالغ بر یک میلیارد و دویست میلیون تن سنگ سولفوری با عیار متوسط7/0 درصد برآورد شده است.

معدن گل گهر:

این معدن در کیلومتر 50 جاده سیرجان-شیراز قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا 1750 متر می باشد.
ناحیه معدنی گل گهر شامل 6 ذخیره سنگ آهن است که ذخیره شماره یک آن پس از آماده سازی و احداث کارخانه تغلیظ در سال 1373 به بهره برداری رسید . مجموع ذخایر 6 گانه گل گهر 1135 میلیون تن می باشد.

مس ميدوک:

این معدن در42 کيلومتري شمال شرق شهر بابک و 132 کيلومتري شمال غرب معدن مس سرچشمه در استان قرار گرفته است.. عيار متوسط مس 85/0درصد مي باشد.

معادن زغالی زرند و راور :

پابدانا ، باب نیرو ، اشکلی ، همکار و حشونی می باشد که ذخایر قطعی و احتمالی آن به ترتیب 107 و 106 میلیون تن می باشد ظرفیت تولیدی این کارخانه سالیانه شستشوی 1 میلیون تن ذغال سنگ خام و تبدیل به 500,000تن ذغال سنگ خام را دارا می باشد .

استان کرمان حدود 11 درصد وسعت کل کشور را به خود اختصاص داده است و وسعت اراضی باغی- زراعی استان باعث شده ، کرمان تنها استانی باشد که در آن دو سازمان جهاد کشاورزی مستقل وجود داشته باشد.

در خصوص سطح زیر کشت اراضی استان بایستی گفت : در حوزه کاری جهاد کشاورزی نزدیک به 400 هزار هکتار سطح زیر کشت اراضی باغی و حدود 200 هزار هکتار اراضی زراعی وجود دارد . استان کرمان در بسیاری از محصولات کشاورزی در سطح کشور حرف اول را می زند ؛ به عنوان مثال در تولیدات پسته ، گردو ، خرما و سنجد ، رتبه اول و درتولید انجیر ، مرکبات و گل محمدی رتبه دوم وهمچنین بادام درکشوررتبه سوم را تصاحب کرده

با وجود اینکه کرمان استانی کویری است یک چهارم کل باغات کشور دراین استان وجود دارد .همچنین نزدیک 302 هزار هکتار باغ پسته در استان کرمان وجود دارد که 75 درصد کل باغات پسته کشور را به خود اختصاص داده است.